Vì sao phụ nữ sau sinh thường mắc bệnh trĩ?

Vì sao phụ nữ sau sinh thường mắc bệnh trĩ? – Giải thích đầy đủ và cách phòng tránh

1. Bệnh trĩ sau sinh là gì?

Bệnh trĩ sau sinh là tình trạng các búi tĩnh mạch ở vùng hậu môn – trực tràng bị giãn và phình to, gây đau rát, chảy máu, sa búi trĩ… xuất hiện trong thai kỳ hoặc sau khi sinh.

Rất nhiều phụ nữ chia sẻ: trước khi mang thai hoàn toàn bình thường, nhưng sau sinh một thời gian ngắn thì bắt đầu:

• Đi ngoài ra máu tươi

• Cảm giác cộm, vướng, có khối lòi ra ở hậu môn

• Đau rát, ngứa, khó chịu khi ngồi lâu hoặc sau mỗi lần đi tiêu

Đây là biểu hiện rất điển hình của trĩ sau sinh, không chỉ ảnh hưởng sức khỏe mà còn tác động lớn đến tâm lý, sinh hoạt, chăm sóc con nhỏ.

2. Vì sao phụ nữ sau sinh thường dễ mắc bệnh trĩ?

Có nhiều yếu tố cùng tác động trong giai đoạn mang thai và sau sinh khiến nguy cơ trĩ ở phụ nữ tăng cao hơn hẳn so với người bình thường.

2.1. Tăng áp lực ổ bụng do thai nhi và tử cung to

Khi mang thai, tử cung to dần và thai nhi phát triển sẽ đè lên hệ tĩnh mạch vùng chậu và trực tràng. Hậu quả:

• Máu từ vùng hậu môn – trực tràng khó trở về tim

• Tĩnh mạch bị ứ trệ, giãn phồng

• Hình thành búi trĩ nội, trĩ ngoại hoặc trĩ hỗn hợp

Những thay đổi này không biến mất ngay sau khi sinh, vì vậy sau sinh một thời gian ngắn, triệu chứng trĩ thường bộc lộ rõ hơn.

2.2. Táo bón kéo dài trong thai kỳ và sau sinh

Táo bón là “bạn đồng hành” rất phổ biến của phụ nữ mang thai và hậu sản:

• Chế độ ăn thiếu chất xơ, uống ít nước

• Ít vận động, nằm nhiều, ngồi nhiều

• Tâm lý ngại rặn mạnh vì sợ đau vết khâu tầng sinh môn hoặc sợ ảnh hưởng vết mổ

Khi bị táo bón, mỗi lần đi tiêu phải rặn nhiều, phân rắn, cứng làm:

• Tăng áp lực lên thành trực tràng và búi trĩ

• Gây rách niêm mạc, chảy máu hậu môn

• Đẩy nhanh quá trình hình thành và sa búi trĩ

Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến bệnh trĩ sau sinh rất thường gặp.

2.3. Rặn đẻ kéo dài, sinh khó

Trong giai đoạn chuyển dạ, đặc biệt là:

• Rặn đẻ kéo dài

• Thai to, ngôi không thuận

• Sinh khó, phải dùng giác hút, forceps…

Phụ nữ phải gắng sức liên tục, áp lực trong ổ bụng tăng vọt làm:

• Tĩnh mạch vùng hậu môn – trực tràng căng giãn tối đa

• Búi trĩ đang “âm thầm” trong thai kỳ bị sa hẳn ra ngoài

• Một số trường hợp trĩ cấp, nghẹt búi trĩ ngay sau sinh

Vì vậy, nhiều chị em thấy “sau sinh xong tự nhiên lòi trĩ” chính là do pha rặn đẻ là “cú hích cuối cùng”.

2.4. Thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ và sau sinh

Trong thai kỳ và thời kỳ cho con bú, hormone progesterone và estrogen thay đổi rõ rệt:

• Thành tĩnh mạch mềm hơn, dễ giãn

• Nhu động ruột chậm lại → dễ táo bón

• Tuần hoàn máu trở về tĩnh mạch kém hiệu quả

Sự kết hợp giữa nội tiết tố thay đổi + táo bón + tăng áp lực ổ bụng khiến nguy cơ bệnh trĩ sau sinh càng tăng cao.

2.5. Thói quen sinh hoạt sau sinh không hợp lý

Sau sinh, nhiều bà mẹ:

• Nằm nhiều, ít vận động vì mệt mỏi, kiêng khem quá mức

• Uống ít nước vì sợ tiểu nhiều, sợ “lạnh bụng”

• Ăn uống thiếu rau xanh, trái cây tươi

• Ngồi cho con bú lâu, đứng lâu, bế con nhiều

Những thói quen này khiến máu ứ trệ vùng chậu – hậu môn, đồng thời làm tình trạng táo bón và bệnh trĩ sau sinh nặng hơn.

3. Dấu hiệu nhận biết bệnh trĩ sau sinh ở phụ nữ

Phụ nữ sau sinh nên đi khám sớm nếu có các biểu hiện:

• Đi ngoài ra máu tươi: máu nhỏ giọt, dính trên giấy vệ sinh hoặc thành bồn cầu

• Đau rát hậu môn khi đi tiêu, đặc biệt là sau những đợt táo bón

• Cảm giác cộm, vướng, nặng ở hậu môn

• Sờ thấy khối mềm lồi ra sau khi đi tiêu, phải lấy tay ấn lên

• Ngứa, ẩm ướt, khó chịu quanh hậu môn

Đây là những dấu hiệu điển hình của bệnh trĩ ở phụ nữ sau sinh, tuyệt đối không nên chủ quan.

4. Bệnh trĩ sau sinh có nguy hiểm không?

Bệnh trĩ không đe dọa trực tiếp tính mạng, nhưng nếu kéo dài, không điều trị sẽ gây:

• Thiếu máu mạn tính do chảy máu kéo dài

• Đau rát, khó chịu, ảnh hưởng trầm trọng chất lượng cuộc sống

• Ngại đi tiêu, táo bón nặng hơn → vòng xoắn bệnh lý

• Tăng nguy cơ nghẹt búi trĩ, viêm loét, nhiễm trùng

• Tác động tâm lý: stress, trầm cảm sau sinh nặng hơn, giảm tự tin trong sinh hoạt vợ chồng

Đặc biệt, phụ nữ sau sinh đang trong giai đoạn rất nhạy cảm, phải chăm sóc em bé, nếu phải chịu thêm đau đớn do trĩ sẽ rất mệt mỏi và căng thẳng.

5. Phụ nữ sau sinh bị trĩ nên làm gì?

5.1. Thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt

• Uống đủ 1,5 – 2 lít nước/ngày (trừ khi có chống chỉ định của bác sĩ)

• Bổ sung nhiều chất xơ: rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt

• Hạn chế cay, nóng, rượu bia, nước ngọt có ga

• Không nhịn đi tiêu, tạo thói quen đi tiêu vào một giờ cố định trong ngày

• Tăng cường vận động nhẹ nhàng: đi bộ, tập co duỗi chân, tập các bài tập sàn chậu sau sinh

5.2. Chăm sóc vùng hậu môn đúng cách

• Vệ sinh hậu môn bằng nước sạch, lau nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh

• Ngâm hậu môn bằng nước ấm theo hướng dẫn của bác sĩ

• Không ngồi xổm, không rặn mạnh khi đi tiêu

5.3. Đi khám chuyên khoa khi có dấu hiệu sau

Phụ nữ sau sinh nên đến khám chuyên khoa Hậu môn – Trực tràng khi:

• Đi ngoài ra máu tươi nhiều, kéo dài

• Búi trĩ sa ra ngoài, phải dùng tay ấn lên hoặc không tự co lên được

• Đau rát nhiều, không ngồi lâu được

• Đã tự chữa bằng mẹo dân gian, thuốc bôi, thuốc uống nhưng không đỡ

Khám sớm giúp:

• Xác định chính xác mức độ trĩ (độ I, II, III, IV)

• Phân biệt với các bệnh lý khác vùng hậu môn – trực tràng

• Lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, an toàn cho phụ nữ cho con bú (thuốc, thủ thuật tiêm, can thiệp ít xâm lấn, phẫu thuật khi cần thiết).

6. Cách phòng ngừa bệnh trĩ cho phụ nữ mang thai và sau sinh

Để giảm nguy cơ bệnh trĩ sau sinh, nên bắt đầu phòng ngừa ngay từ khi mang thai:

• Khám thai định kỳ, trao đổi với bác sĩ nếu có táo bón hoặc triệu chứng trĩ

• Ăn uống đầy đủ, ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ

• Uống đủ nước, chia nhiều lần trong ngày

• Tập vận động nhẹ nhàng: đi bộ, yoga bầu, bài tập sàn chậu

• Hạn chế đứng lâu, ngồi lâu một tư thế

• Sau sinh, không kiêng khem quá mức, nên vận động sớm trong khả năng cho phép

7. Kết luận

Bệnh trĩ sau sinh ở phụ nữ là tình trạng rất thường gặp, chủ yếu do:

• Tăng áp lực ổ bụng trong thai kỳ và khi rặn đẻ

• Táo bón kéo dài

• Thay đổi nội tiết tố

• Thói quen sinh hoạt và chăm sóc sau sinh chưa hợp lý

Việc hiểu rõ vì sao phụ nữ sau sinh dễ bị trĩ sẽ giúp các bà mẹ chủ động hơn trong phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị kịp thời, tránh để bệnh nặng gây đau đớn, mệt mỏi và ảnh hưởng đến việc chăm sóc con nhỏ.